Kiedy nie należą się alimenty na dziecko?
Kwestia płacenia alimentów na rzecz dzieci jest jednym z najistotniejszych elementów prawa rodzinnego w Polsce, regulowanym przez Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Choć powszechnie uważa się, że rodzice zobowiązani są i zawsze muszą wspierać finansowo swoje potomstwo, istnieją konkretne sytuacje, w których obowiązek alimentacyjny może zostać ograniczony, a nawet całkowicie ustać.
Z tego artykułu dowiesz się:
- jakie są ogólne zasady dot. obowiązku alimentacyjnego
- czy jest granica wieku, do którego płaci się alimenty na dziecko
- w jakich przypadkach alimenty na dziecko nie będą należne
Obowiązek alimentacyjny rodziców — zasady ogólne
Rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie. Co istotne, w skład alimentów wchodzą koszty nie tylko wyżywienia czy ubrania, ale także edukacji i rozwoju zainteresowań dziecka.
Zgodnie z przepisami obowiązek alimentacyjny rodziców polega przede wszystkim na dostarczaniu środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania.
Przez środki utrzymania rozumie się w szczególności środki finansowe i materialne niezbędne do zaspokojenia bieżących, usprawiedliwionych potrzeb bytowych dziecka, takich jak wyżywienie, odzież, obuwie, warunki mieszkaniowe, opieka medyczna.
Przez środki wychowania rozumie się natomiast starania o fizyczny i duchowy rozwój dziecka, zapewnienie mu odpowiedniego wykształcenia i należyte przygotowanie go do pracy dla dobra społeczeństwa, odpowiednio do jego uzdolnień. Środki te obejmują finansowanie nauki, rozwijanie zainteresowań i sprawowanie pieczy nad dzieckiem z poszanowaniem jego godności i praw.
Przy ustalaniu wysokości alimentów sąd bierze pod uwagę dwa główne czynniki:
- usprawiedliwione potrzeby dziecka oraz
- zarobkowe i majątkowe możliwości zobowiązanego rodzica.
Ważne: Warto pamiętać, że wykonanie obowiązku alimentacyjnego może polegać również na osobistych staraniach o utrzymanie dziecka i jego wychowanie, co jest szczególnie istotne w przypadku opieki nad małoletnim dzieckiem.
Do kiedy należy płacić alimenty — do jakiego wieku dziecka?
Wielu rodziców zadaje sobie pytanie, do jakiego wieku dziecka trwa obowiązek płacenia alimentów?
W polskim prawie nie istnieje sztywna granica wieku, do którego płaci się alimenty, taka jak np. 18. czy 25. rok życia, po której przekroczeniu obowiązek alimentacyjny ustaje automatycznie. Jako rodzic powinieneś dlatego pamiętać, że osiągnięcie przez dziecko pełnoletności nie zawsze oznacza, że nie będziesz zmuszony od tej chwili wspierać go finansowo.
To, jak długo obowiązek alimentacyjny trwa, zależy przede wszystkim od tego, czy dziecko osiągnęło możliwość samodzielnego utrzymania.
- Niepełnoletnie dziecko zawsze ma prawo do wsparcia finansowego od rodziców, co jest ich obowiązkiem rodzicielskim, chyba że jego własne dochody z majątku są wystarczające, by pokryć koszty utrzymania i wychowania (np. dziecko otrzymało w spadku po dziadkach mieszkanie, które jest wynajmowane).
- Pełnoletnie dziecko nadal może otrzymywać alimenty, jeśli kontynuuje naukę, np. w szkole wyższej i pracuje dorywczo, przez co nie jest w stanie utrzymać się w 100% samodzielnie,
- Jeśli dziecko studiuje i przykłada się do nauki, a profil studiów wyłącza możliwość samodzielnego utrzymania, rodzice nadal są zobowiązani do pomocy.
Alimenty na pełnoletnie dziecko — obowiązek płacenia alimentów na dorosłego nie zawsze ustaje po ukończeniu 18 r.ż.
W przypadku alimentów na dorosłe dziecko, a więc dziecko mające 18 lat, kwestia alimentów nigdy nie jest zero-jedynkowa i zawsze wymaga indywidualnego rozpatrzenia. Warto dlatego skonsultować to zagadnienie z adwokatem od spraw rodzinnych w Gliwicach.
Po osiągnięciu pełnoletności, w zależności od wybranej ścieżki zawodowej, istnieje bowiem możliwość utrzymywania się przez dziecko w całości samodzielnie lub jedynie częściowo samodzielnie, ze względu na własną pracę zarobkową. Trzeba podkreślić, że w opinii SN (wyrok z dnia 1 października 1998 r., sygn. akt I CKN 853/97), nie powinno się przyjmować odgórnie, że studia stacjonarne (dzienne) oznaczają utratę przez dziecko zdolności do samodzielnego utrzymania.
Kiedy nie przysługują alimenty na dziecko?
Istnieją 4 główne sytuacje przewidziane przez źródła, w których można skutecznie starać się o uchylenie obowiązku alimentacyjnego lub w których żądanie alimentów na dziecko może zostać oddalone:
1. Samodzielność finansowa dziecka
Obowiązek alimentacyjny wygasa w momencie, gdy dziecko jest w stanie utrzymać się samodzielnie z własnych dochodów lub pracy zarobkowej. Jeśli dorosłe dziecko dochodów własnych ma pod dostatkiem, by zapewnić sobie pokrycie kosztów utrzymania, alimenty przestają być należne.
2. Dochody z majątku dziecka
Rodzice mogą być zwolnieni z obowiązku, jeśli dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Chodzi tu o sytuację, w której np. dziecko odziedziczyło nieruchomości przynoszące zysk, który w pełni pokrywa jego potrzeby. Przykładowo: Jeśli czynsz płacony przez najemców (po odliczeniu kosztów eksploatacyjnych) wynosi np. 3000 zł miesięcznie, a całkowity koszt utrzymania dziecka (szkoła, wyżywienie, leczenie, odzież) zamyka się w kwocie 2500 zł, to dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania.
3. Brak starań dziecka pełnoletniego
Rodzice mogą uchylić się od świadczeń na dorosłe dziecko, jeżeli nie dokłada starań w celu uzyskania możliwości samodzielnego utrzymania się. Dotyczy to przypadków, gdy dziecko celowo zaniedbuje naukę lub bezpodstawnie nie podejmuje pracy.
4. Uszczerbek majątkowy rodziców
Ponadto w przypadku pełnoletniego rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, gdy są one połączone z nadmiernym dla nich uszczerbkiem finansowym. Dodatkowo, zobowiązany może odmówić świadczenia, jeśli żądanie alimentów jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego – zasada ta nie dotyczy jednak nigdy małoletnich dzieci.
Najczęściej zadawane pytania:
Kiedy ojciec nie musi płacić alimentów na dziecko?
Ojciec może przestać płacić alimenty, gdy dziecko stanie się samodzielne finansowo lub gdy dochody z własnego majątku dziecka są wystarczające na jego potrzeby. W przypadku dzieci dorosłych ojciec może również starać się o uchylenie alimentów, jeśli ich płacenie wiąże się dla niego z nadmiernym uszczerbkiem lub gdy dziecko nie wykazuje chęci do usamodzielnienia się.
Kiedy sąd nie przyzna alimentów?
Sąd może oddalić pozew, jeżeli wykazane zostanie, że dziecko posiada własny majątek, z którego dochody wystarczają na pokrycie kosztów jego życia. W przypadku dzieci pełnoletnich sąd może nie przyznać świadczeń, jeśli uzna, że dziecko nie wykorzystuje swoich zdolności do podjęcia pracy lub gdy żądanie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Kiedy koniec alimentów na dziecko?
Koniec obowiązku następuje z chwilą uzyskania przez dziecko, któremu przysługują alimenty, zdolności do samodzielnego utrzymywania się. Aby formalnie przestać płacić orzeczone alimenty, zazwyczaj należy złożyć wniosek do sądu o uchylenie obowiązku alimentacyjnego, chyba że strony zawarły wcześniej stosowne porozumienie. Zmiana następuje zazwyczaj z chwilą uprawomocnienia wyroku uchylającego świadczenie.
Jeśli masz wątpliwości dotyczące Twojej sytuacji, pamiętaj, że powyższe informacje nie zastępują profesjonalnej pomocy prawnej. Gdy potrzebujesz porady prawnej, skonsultuj się ze specjalistą. Nasza kancelaria adwokacka w Gliwicach specjalizuje się w sprawach z zakresu prawa rodzinnego, których przedmiotem jest ustanowienie, zmiana bądź uchylenie alimentów.
Źródło:
https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19640090059/U/D19640059Lj.pdf